เขียนโดย อนุชิต ภัทรมงคลชัย · อัปเดต 12 พ.ย. 2569
คนทำธุรกิจในนามตัวเอง ทั้งฟรีแลนซ์และเจ้าของร้าน จดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่มได้โดยไม่ต้องเปิดบริษัท และต้องจดเมื่อรายรับจากการขายของหรือค่าบริการเกิน 1.8 ล้านบาทต่อปี การจด VAT บุคคลธรรมดาใช้แบบ ภ.พ.01 ยื่นได้ทั้งที่สำนักงานสรรพากรพื้นที่และทางอินเทอร์เน็ต ด้านล่างไล่ให้ทีละขั้นตั้งแต่ยื่นจนได้ใบทะเบียน ออกใบกำกับภาษีได้ตั้งแต่วันไหน และถ้าวันหนึ่งอยากเลิกจดต้องเข้าเงื่อนไขอะไร
ในบทความนี้
ได้ ไม่ต้องตั้งบริษัท ประมวลรัษฎากรนิยามคำว่า “บุคคล” ไว้ครอบทั้งบุคคลธรรมดา คณะบุคคล และนิติบุคคล ส่วนคำว่า “ผู้ประกอบการ” หมายถึงคนที่ขายของหรือรับงานบริการเป็นธุรกิจหรือเป็นวิชาชีพ คู่มือใบกำกับภาษีของกรมสรรพากรก็เขียนไว้ชัดว่าจะทำกิจการแบบบุคคลธรรมดา ห้างหุ้นส่วนสามัญ หรือนิติบุคคล ถ้ารายรับเกิน 1.8 ล้านบาทต่อปีก็มีหน้าที่ยื่นจดเหมือนกันหมด
คู่มือภาษีอีกเล่มของกรมสรรพากรที่ทำให้ผู้ประกอบการบุคคลธรรมดา สรุปเรื่องที่คนขายออนไลน์ในนามตัวเองต้องรู้ไว้ 4 เรื่อง VAT เป็นหนึ่งในนั้น อยู่คู่กับเลขประจำตัวผู้เสียภาษี รายงานเงินสดรับ-จ่าย และการยื่นภาษีเงินได้
ต้องจดเมื่อยอดขายหรือค่าบริการที่ได้รับเป็นปกติธุระเกิน 1.8 ล้านบาทต่อปี และยื่นคำขอให้ทันใน 30 วัน โดยเริ่มนับจากวันที่ยอดเกิน ตัวบทมาตรา 85/1 เขียนจุดเริ่มนับไว้ว่าเป็นวันที่ยอดของกิจการเกินเกณฑ์กิจการขนาดย่อม และยอดที่ใช้วัดคือยอดขายหรือค่าบริการเต็มจำนวน ไม่ใช่กำไร
ตัวเลข 1.8 ล้านไม่ได้ตายตัวในประมวลรัษฎากร มันกำหนดโดยพระราชกฤษฎีกาที่ออกตามมาตรา 81/1 ถ้าวันหน้ามีพระราชกฤษฎีกาลดเกณฑ์ลง มาตรา 85/1 ให้นับ 30 วันจากวันที่พระราชกฤษฎีกาฉบับใหม่ใช้บังคับแทน เวลาเห็นข่าวเรื่องเกณฑ์ VAT จึงควรเช็กวันที่มีผลด้วย
ถ้าเลย 30 วันไปแล้ว มีทั้งโทษจำคุกหรือปรับ และเบี้ยปรับที่นับเป็นรายเดือนตลอดช่วงที่ไม่ได้จด ทางที่ดีคือยื่นให้เร็วที่สุด แล้วถามสำนักงานสรรพากรพื้นที่ว่ากรณีของคุณต้องทำอะไรเพิ่ม
สรุปสั้น ๆ ได้สองอย่าง คือออกใบกำกับภาษีให้ลูกค้าได้ และเอา VAT ที่จ่ายตอนซื้อของเข้ากิจการมาหักกับ VAT ที่เก็บจากลูกค้าได้ ส่วนที่ต้องแลกคือภาระรายเดือนที่หยุดไม่ได้ เดือนไหนไม่มีรายรับก็ยังต้องยื่น ภ.พ.30 วิธีคิดยอดแต่ละเดือนกับหน้าที่ครบทุกข้ออยู่ในบทความ VAT คืออะไร คิดยังไง
รายรับยังไม่ถึง 1.8 ล้านก็ขอจดเองได้ คู่มือของกรมสรรพากรเขียนไว้ว่าทำได้เช่นกัน แต่ก่อนตัดสินใจ ให้อ่านหัวข้อการยกเลิกด้านล่างก่อน เพราะคนที่จดเองจะขอถอนทะเบียนได้ต่อเมื่อเป็นผู้จด VAT มาครบระยะเวลาขั้นต่ำแล้ว
ขั้นตอนข้างล่างเรียงตามตัวบทและคู่มือของกรมสรรพากร ใส่ไว้เฉพาะส่วนที่ตรวจกับต้นฉบับได้
สิ่งที่เราไม่ได้ใส่ไว้คือรายการเอกสารที่ต้องแนบไปกับ ภ.พ.01 และหน้าจอของระบบยื่นออนไลน์ทีละขั้น เพราะยังไม่ได้ตรวจกับหน้าทางการฉบับปัจจุบัน ก่อนออกไปยื่น โทร 1161 ถามว่ากรณีของคุณต้องเตรียมอะไรบ้าง จะได้ไม่ต้องเดินทางสองรอบ
ได้ตั้งแต่วันที่ระบุในใบทะเบียน ภ.พ.20 เป็นต้นไป ก่อนหน้านั้นคุณยังไม่ใช่ผู้จด VAT และมาตรา 86/13 ไม่ให้คนที่ยังไม่จดออกใบกำกับภาษี รวมถึงใบเพิ่มหนี้กับใบลดหนี้ด้วย ช่วงที่ยังไม่จด เอกสารที่ใช้คือใบแจ้งหนี้กับใบเสร็จรับเงินที่ไม่มีบรรทัด VAT และไม่ใช้หัวว่าใบกำกับภาษี ใบเสร็จรับเงินเป็นหน้าที่ตามมาตรา 105 ของคนที่รับเงินจากการขายหรือให้บริการอยู่แล้ว จด VAT หรือไม่ ถ้ายอดถึงเกณฑ์ก็ต้องออก
Sotofix เองก็อยู่ฝั่งนี้ เราทำงานในนามบุคคลธรรมดาและยังไม่จด VAT ราคาจึงไม่มี VAT บวกเพิ่ม ลูกค้าได้ใบเสร็จรับเงินจากเรา ไม่ใช่ใบกำกับภาษี
หลังจดแล้ว ชื่อผู้ออกบนใบกำกับภาษีเลือกได้ตามที่จดทะเบียน VAT ไว้ จะเป็นชื่อคุณเอง ชื่อสถานประกอบการ หรือชื่อการค้าของร้านก็ได้ แต่ห้ามใช้ชื่อย่อ ที่อยู่คือที่ตั้งสถานประกอบการตามใบ ภ.พ.20 ส่วนช่องเลขประจำตัวผู้เสียภาษีใส่เลขบัตรประชาชน 13 หลัก เพราะคนไทยที่เป็นบุคคลธรรมดาใช้เลขนี้เป็นเลขผู้เสียภาษีอยู่แล้ว รายการอื่นที่ใบต้องมีครบ อ่านได้ที่ใบกำกับภาษีต้องมีรายการอะไร
ช่วงรอยต่อที่ต้องระวังคืองานบริการที่ทำไปก่อนจด แต่ลูกค้ามาจ่ายเงินหลังจด กรมสรรพากรเคยตอบข้อหารือของผู้ให้บริการรายหนึ่งว่า กรณีแบบนี้ความรับผิดเกิดตอนได้รับเงิน จึงต้องเสีย VAT ของเงินก้อนนั้นและออกใบกำกับภาษีให้ ส่วนงานที่ได้รับเงินครบก่อนวันจดทะเบียนไม่มีหน้าที่ต้องเสีย VAT สำหรับงานบริการ จุดตัดคือวันที่ได้รับเงินเทียบกับวันที่จดทะเบียน ไม่ใช่วันที่ส่งงาน ข้อหารือเป็นคำตอบของรายนั้น ถ้ากรณีของคุณมีเงื่อนไขอื่นปน เช่นรับเงินบางงวดก่อนจดและบางงวดหลังจด ให้ถาม 1161
ยกเลิกได้ แต่ต้องยื่นขอและเข้าเงื่อนไข มาตรา 85/10 ให้ผู้จด VAT มีสิทธิขอให้อธิบดีกรมสรรพากรสั่งถอนทะเบียน กรณีที่ตรงกับฟรีแลนซ์และร้านค้ามากที่สุดมีสองแบบ
ยอดตกต่ำกว่า 1.8 ล้านแค่ปีเดียว ทะเบียน VAT ไม่หลุดเอง ระหว่างที่อธิบดียังไม่สั่ง คุณยังเป็นผู้จด VAT ต้องออกใบกำกับภาษีและยื่น ภ.พ.30 ทุกเดือนตามเดิม เดือนภาษีสุดท้ายจะจบในวันที่อธิบดีสั่งขีดชื่อออกจากทะเบียน
เลิกกิจการเป็นอีกทางหนึ่ง ต้องแจ้งเลิกภายใน 15 วันนับจากวันที่เลิก ณ ที่ที่จดทะเบียนไว้ และคืนใบทะเบียนไปพร้อมกัน ระหว่างรอ คุณยังต้องรับผิดในฐานะผู้จด VAT จนกว่าอธิบดีจะสั่งขีดชื่อ เลิกขายเฉย ๆ โดยไม่แจ้งจึงไม่ทำให้หน้าที่จบ
ได้ใบ ภ.พ.20 แล้ว ลองออกใบกำกับภาษีใบแรกด้วยเครื่องมือของเรา ใส่เลขบัตรประชาชนของคุณในช่องเลขประจำตัวผู้เสียภาษี ติ๊กยืนยันว่าจด VAT แล้ว ระบบแยกยอด VAT ในใบให้ และบันทึกเป็น PDF ได้ทั้งต้นฉบับกับสำเนา ใช้ฟรีโดยไม่ต้องสมัคร มีคำถามเรื่องวิธีใช้ เราตอบทาง LINE @sotofix และโทรศัพท์ 083-716-8798 ส่วนคำถามภาษีของกิจการคุณเอง คนที่ตอบได้ตรงที่สุดคือกรมสรรพากรที่ 1161
ได้ มาตรา 85 ให้คนที่กำลังจะเริ่มขายสินค้าหรือให้บริการมีสิทธิยื่นคำขอจดทะเบียนก่อนวันเริ่มกิจการ ทางนี้เหมาะกับคนที่รู้อยู่แล้วว่าลูกค้าหลักต้องการใบกำกับภาษีตั้งแต่งานแรก แต่หน้าที่รายเดือนจะเริ่มตั้งแต่วันที่ในใบทะเบียน ไม่ได้รอให้มีรายรับก่อน
ยื่นคำขอรับใบแทนที่ที่คุณจดทะเบียนไว้ ภายใน 15 วันนับจากวันที่รู้ว่าใบหาย ถูกทำลาย หรือชำรุด ใบแทนที่ได้มาใช้ได้เหมือนใบทะเบียนตัวจริง
ต้องแจ้ง รายการสำคัญที่จดไว้ เช่น ชื่อสถานประกอบการ ประเภทกิจการ หรือประเภทสินค้าและบริการ ถ้าเปลี่ยนต้องแจ้งภายใน 15 วันนับจากวันที่เปลี่ยน คู่มือของกรมสรรพากรระบุแบบที่ใช้ว่า ภ.พ.09 ส่วนการย้ายสถานประกอบการต้องแจ้งล่วงหน้าไม่น้อยกว่า 15 วันก่อนย้าย ฟรีแลนซ์ที่ใช้บ้านเป็นสถานประกอบการ ย้ายบ้านก็คือย้ายสถานประกอบการ
ยื่นคำขอจดทะเบียนที่ท้องที่ของสถานประกอบการที่เป็นสำนักงานใหญ่ ถ้าจดไปแล้วและจะเปิดที่ใหม่เพิ่ม ต้องแจ้งเปลี่ยนแปลงทะเบียนก่อนวันเปิดไม่น้อยกว่า 15 วัน เพื่อขอใบทะเบียนของที่นั้น ใบทะเบียนต้องติดแยกทุกแห่ง
ต้องแจ้งถ้าหยุดติดต่อกันเกิน 30 วัน ให้แจ้งการหยุดประกอบกิจการชั่วคราวภายใน 15 วันนับจากวันที่หยุด การแจ้งหยุดไม่ได้อยู่ในกรณีที่อธิบดีขีดชื่อออกจากทะเบียน คุณจึงยังเป็นผู้จด VAT อยู่ ส่วนช่วงที่หยุดต้องยื่นแบบอย่างไร ตัวบทที่เราตรวจไม่ได้เขียนไว้ ให้ถามสรรพากรก่อนเริ่มหยุด
ต้องยื่นตามเดิม VAT เป็นภาษีอีกตัวที่เพิ่มเข้ามา ไม่ได้มาแทนภาษีเงินได้ ในคู่มือเล่มที่กรมสรรพากรทำให้คนทำกิจการในนามตัวเอง การยื่นแบบภาษีเงินได้กับ VAT เป็นคนละหัวข้อ และมีหมายเหตุกำกับว่า VAT ใช้กับกรณีที่รายได้เกิน 1.8 ล้านบาทต่อปี
เขียนโดย
อนุชิต ภัทรมงคลชัย ผู้ก่อตั้ง Sotofix สร้างระบบหลังบ้านให้ธุรกิจไทยมากว่า 50 ระบบ และทำเว็บไซต์มากว่า 100 เว็บตั้งแต่ปี 2556 ตลอด 8 ปีที่ผ่านมาดูแลเว็บไซต์และการตลาดออนไลน์ให้บริษัทบัญชีและบริษัทกฎหมายหลายแห่ง จึงรู้ว่าเอกสารแต่ละใบต้องมีอะไรถึงจะใช้ได้จริง ระบบออกเอกสารที่เป็นต้นแบบของเครื่องมือบนเว็บนี้ออกใบเสนอราคา ใบแจ้งหนี้ และใบกำกับภาษีในบริษัทจริงมาแล้วกว่า 500 ฉบับ
