เขียนโดย อนุชิต ภัทรมงคลชัย · อัปเดต 13 พ.ย. 2569
ถ้าคุณเป็นคนไทยที่รับงานหรือขายของในนามตัวเอง เลข 13 หลักที่ต้องกรอกในช่องผู้ออกใบเสร็จหรือใบกำกับภาษีคือเลขบัตรประชาชนของคุณ ไม่ต้องไปขอเลขใหม่ เลขประจำตัวผู้เสียภาษี คือ เลข 13 หลักที่กรมสรรพากรกำหนดให้ผู้เสียภาษีทุกประเภทใช้ตอนยื่นแบบ ชำระภาษี และทำเอกสารอย่างใบกำกับภาษีกับใบเสร็จรับเงิน บริษัทกับห้างหุ้นส่วนนิติบุคคลใช้เลขที่ได้ตอนจดทะเบียนกับกรมพัฒนาธุรกิจการค้า ด้านล่างแยกให้ว่าคนต่างชาติต้องยื่นขอเลขที่ไหน เลขนี้อยู่ช่องไหนของเอกสารแต่ละใบ และพิมพ์ผิดแล้วเกิดอะไรขึ้น
ในบทความนี้
ในประมวลรัษฎากรเรียกเลขนี้เต็ม ๆ ว่า เลขประจำตัวผู้เสียภาษีอากร คู่มือของกรมสรรพากรเขียนว่าผู้มีเงินได้ต้องมีเลขนี้ไว้ใช้ทำหน้าที่ทางภาษี ตั้งแต่ 1 กุมภาพันธ์ 2555 กรมสรรพากรให้ผู้เสียภาษีทุกประเภท ทั้งบุคคลธรรมดา คณะบุคคล บริษัท และห้างหุ้นส่วนนิติบุคคล ใช้เลข 13 หลักแทนเลข 10 หลักแบบเดิม เลขนี้ใช้ทุกครั้งที่ยื่นแบบ ชำระภาษี หักภาษี ณ ที่จ่าย หรือติดต่อกรมสรรพากร และต้องอยู่ในเอกสารที่คุณออก เช่น ใบกำกับภาษีกับใบเสร็จรับเงิน
แต่ละคนได้เลข 13 หลักมาจากคนละที่ คำชี้แจงของกรมสรรพากรเรื่องการใช้เลขประจำตัว 13 หลัก กับคู่มือเรื่องใบกำกับภาษีของกรม แบ่งที่มาของเลขไว้ 3 กลุ่มตามตารางนี้
| คุณเป็นใคร | เลข 13 หลักที่ใช้ | ต้องยื่นขอเลขไหม |
|---|---|---|
| บุคคลธรรมดาที่มีเลขประจำตัวประชาชน เช่น คนไทยที่เป็นฟรีแลนซ์หรือเจ้าของร้าน | เลขประจำตัวประชาชนที่กรมการปกครอง กระทรวงมหาดไทยออกให้ | ไม่ต้อง |
| บริษัท ห้างหุ้นส่วนจำกัด ห้างหุ้นส่วนสามัญนิติบุคคล และนิติบุคคลต่างประเทศที่ต้องจดทะเบียนหรือขออนุญาตกับกรมพัฒนาธุรกิจการค้า | เลขทะเบียนนิติบุคคลจากกรมพัฒนาธุรกิจการค้า | ไม่ต้อง ได้เลขนี้ตอนจดทะเบียน |
| คนที่ไม่เข้า 2 กลุ่มแรก เช่น คนต่างด้าวที่ไม่มีเลขประจำตัวประชาชน ห้างหุ้นส่วนสามัญที่ไม่ได้จดทะเบียนเป็นนิติบุคคล | เลขที่กรมสรรพากรออกให้ | ต้องยื่นคำร้อง |
คนที่มีเลขประจำตัวประชาชนอยู่แล้วใช้เลขนั้นได้ทันที หน้าความรู้ของกรมสรรพากรเขียนไว้ว่า ผู้มีเงินได้ที่มีเลขประจำตัวประชาชนใช้เลขนั้นแทนเลขประจำตัวผู้เสียภาษีอากรได้ โดยไม่ต้องขอมีเลขอีก ฟรีแลนซ์ที่เพิ่งรับงานแรก หรือคนที่เพิ่งเปิดร้านออนไลน์ จึงไม่มีขั้นตอนขอเลขกับสรรพากรให้ต้องทำ
ชื่อร้านหรือชื่อแบรนด์ที่ใช้รับงานไม่ได้เปลี่ยนเลขของคุณ คู่มือภาษีของกรมสรรพากรเรียกคนขายออนไลน์แบบนี้ว่าผู้ประกอบกิจการในนามบุคคลธรรมดา คือยังไม่ได้จดทะเบียนเป็นนิติบุคคล เลขที่ขึ้นบนใบเสร็จของร้านจึงยังเป็นเลขบัตรประชาชนของเจ้าของร้าน จนกว่าจะเปิดเป็นบริษัทหรือห้างหุ้นส่วน
บริษัทจำกัดกับห้างหุ้นส่วนที่จดทะเบียนแล้ว ใช้เลขทะเบียนนิติบุคคล 13 หลักจากกรมพัฒนาธุรกิจการค้า คู่มือนิติบุคคลตั้งใหม่ของกรมพัฒนาธุรกิจการค้าเขียนไว้ว่า พอจดทะเบียนเสร็จ กิจการจะได้เลขนี้ และเลขนี้ถูกใช้เป็นเลขประจำตัวผู้เสียภาษีอากรของกรมสรรพากรด้วย เลขที่ใช้ติดต่อสองกรมจึงเป็นชุดเดียวกัน ไม่มีเลขภาษีแยกอีกชุด ส่วนห้างหุ้นส่วนที่ไม่ได้จดทะเบียนยังไม่มีเลขนี้ ต้องไปยื่นขอกับสรรพากรตามหัวข้อถัดไป
สิ่งที่เราไม่ได้เขียนคือเลขนี้พิมพ์อยู่บนเอกสารฉบับไหนของการจดทะเบียน เพราะยังไม่ได้ตรวจกับต้นฉบับของกรมพัฒนาธุรกิจการค้า ถ้าหาไม่เจอ ถามคนที่ดูแลการจดทะเบียนหรือนักบัญชีของบริษัทคุณ
คนที่ไม่มีทั้งเลขประจำตัวประชาชนและเลขทะเบียนนิติบุคคล ต้องยื่นคำร้องขอเลขกับกรมสรรพากรเอง คู่มือภาษีที่กรมสรรพากรทำให้คนประกอบกิจการในนามตัวเอง แยกแบบคำร้องไว้ 2 แบบ
ยื่นได้ที่สรรพากรพื้นที่ หรือที่สาขาของสรรพากรพื้นที่ ส่วนกำหนดเวลา หน้าความรู้ของกรมเขียนไว้สำหรับผู้มีเงินได้ที่ไม่มีเลขประจำตัวประชาชน เช่น คนต่างด้าว หรือกองมรดกที่ยังไม่ได้แบ่ง ว่าต้องขอมีเลขและบัตรประจำตัวผู้เสียภาษีภายใน 60 วันนับแต่วันที่มีเงินได้
เอกสารที่ต้องแนบไปกับคำร้อง เราไม่ได้ใส่ไว้ หน้าของกรมสรรพากรที่เราเก็บไว้มีแค่ชื่อหัวข้อ ยังไม่มีรายละเอียดให้ตรวจ ทางที่ไม่เสียเที่ยวคือโทร 1161 ให้เจ้าหน้าที่บอกรายการเอกสารก่อนออกจากบ้าน
เอกสารในตารางข้างล่างเป็นเอกสารที่ประมวลรัษฎากรกำหนดรายการไว้ และทุกใบต้องมีเลขของคนที่ออก ส่วนเลขของลูกค้ามีเฉพาะใบกำกับภาษีเต็มรูปที่ออกให้ลูกค้าที่จด VAT
| เอกสาร | เลขของผู้ออก | เลขของลูกค้า |
|---|---|---|
| ใบกำกับภาษีเต็มรูป | ต้องมี อยู่คู่กับชื่อและที่อยู่ของผู้ออก (มาตรา 86/4) | ต้องมีเมื่อลูกค้าจด VAT พร้อมสำนักงานใหญ่หรือสาขาของลูกค้า |
| ใบกำกับภาษีอย่างย่อ | ต้องมี อยู่คู่กับชื่อหรือชื่อย่อ (มาตรา 86/6) | ไม่ต้องมี |
| ใบเสร็จรับเงิน (ใบรับตามมาตรา 105 ทวิ) | ต้องมี เป็นรายการแรกของรายการขั้นต่ำ | ไม่อยู่ในรายการขั้นต่ำของตัวบท |
| ใบเสนอราคา ใบแจ้งหนี้ | เราไม่พบกฎหมายที่กำหนดรายการของสองใบนี้ | ใส่ตามที่ตกลงกับลูกค้า |
ใบเพิ่มหนี้กับใบลดหนี้ของผู้จด VAT ก็ต้องมีเลขของผู้ออกเหมือนกัน ตามมาตรา 86/9 และ 86/10 รายการอื่นที่ใบเต็มรูปต้องมีครบทุกข้อ อ่านต่อได้ที่รายการที่ใบกำกับภาษีเต็มรูปต้องมี
เลข 13 หลักบอกว่าใครเป็นคนออกใบ แต่ยังไม่บอกว่าขายจากสถานประกอบการแห่งไหน ประกาศของอธิบดีกรมสรรพากรเรื่องภาษีมูลค่าเพิ่ม ฉบับที่ 39 จึงให้ผู้จด VAT ระบุสถานประกอบการที่ขาย ตามที่ปรากฏในใบทะเบียน ภ.พ.20 ไว้ในใบกำกับภาษีด้วย เขียนได้ 2 แบบ
ถ้าลูกค้าจด VAT ใบกำกับภาษีที่ทำตั้งแต่ 1 มกราคม 2558 ต้องมีสำนักงานใหญ่หรือสาขาของลูกค้าตามใบ ภ.พ.20 ของเขาด้วย
บริษัทที่มีหลายสาขายังใช้เลข 13 หลักชุดเดียว ข้อความสาขาตรงนี้คือสิ่งที่บอกว่าขายจากที่ไหน
คู่มือใบกำกับภาษีมีข้อสังเกตไว้ว่า ข้อความสำนักงานใหญ่หรือสาขาจะพิมพ์จากคอมพิวเตอร์ ประทับตรายาง หรือเขียนด้วยหมึกก็ได้ ร้านที่สั่งพิมพ์ฟอร์มไว้แล้วจึงประทับตรายางสำนักงานใหญ่เพิ่มได้ ไม่ต้องทิ้งฟอร์มทั้งเล่ม
ใบกำกับภาษีที่ข้อความผิดหรือไม่สมบูรณ์ในส่วนที่เป็นสาระสำคัญ ลูกค้าที่จด VAT จะเอาภาษีซื้อตามใบนั้นไปหักไม่ได้ ข้อไหนนับเป็นสาระสำคัญ ตัวบทให้อธิบดีเป็นผู้วางหลักเกณฑ์ และหลักเกณฑ์นั้นยังไม่อยู่ในคลังของเรา บทความนี้จึงไม่ฟันธงว่าเลขผิดทุกแบบทำให้ใบใช้ไม่ได้ คู่มือใบกำกับภาษียกกรณีที่ชัดที่สุดไว้ คือลูกค้าที่จด VAT ไม่แจ้งเลขกับสาขาของตัวเอง แล้วได้ใบเต็มรูปที่ไม่มีรายการนั้น ภาษีซื้อตามใบนั้นเป็นภาษีซื้อต้องห้าม
ฝั่งผู้ขาย คู่มือเล่มเดียวกันมีข้อที่ช่วยคุณไว้ ถ้าคุณขอให้ลูกค้าแจ้งเลขแล้ว แต่ลูกค้าไม่แจ้งหรือตอบว่าไม่ได้จด VAT การออกใบโดยไม่มีเลขของเขาไม่ถือว่าคุณตั้งใจออกใบที่รายการไม่ครบ วิธีขอจะปิดเป็นประกาศ แจ้งลูกค้าเป็นการทั่วไป หรือถามเป็นรายคนก็ได้
ถ้าเจอว่าเลขในใบเต็มรูปผิดหลังส่งไปแล้ว อย่าแก้ด้วยปากกา คู่มือของกรมเขียนว่าใบเต็มรูปที่ถูกขีด ฆ่า ขูด ลบ หรือต่อเติม ภาษีซื้อตามใบนั้นเป็นภาษีซื้อต้องห้าม ส่วนวิธียกเลิกใบเดิมแล้วออกใบใหม่ให้ถูกขั้นตอน คลังต้นฉบับที่เราตรวจยังไม่มีเรื่องนี้ โทร 1161 ถามก่อนลงมือ
ตรวจได้แค่รูปแบบของเลข ไม่ได้ถามกรมสรรพากรว่าเลขนี้เป็นของใครหรือจด VAT แล้วหรือยัง ช่องเลขประจำตัวผู้เสียภาษีในเครื่องมือเอกสารทุกตัวบนเว็บเรานับเฉพาะตัวเลข จะพิมพ์ติดกันหรือเว้นด้วยขีดก็ได้ และบนใบจะขึ้นตามที่คุณพิมพ์ ถ้าพิมพ์ยังไม่ครบ ใต้ช่องจะบอกว่าตอนนี้มีกี่หลัก ถ้าครบ 13 หลักแต่รูปแบบไม่ถูก ใต้ช่องจะเตือนว่าอาจพิมพ์ผิด
ผลของคำเตือนต่างกันตามชนิดเอกสาร ใบกำกับภาษีจะยังออกไฟล์ไม่ได้จนกว่าเลขของคุณผ่านการตรวจรูปแบบและติ๊กยืนยันว่าจด VAT แล้ว เพราะคนที่ไม่ได้จด VAT ออกใบนี้ไม่ได้ ส่วนตอนทำใบเสร็จรับเงินออนไลน์ ถ้าไม่ใส่เลขหรือเลขผิดรูปแบบ ระบบจะเตือนว่าใบเสร็จต้องมีเลขของผู้ออก แต่ยังบันทึกไฟล์ได้ ในโหมดบุคคลธรรมดา ป้ายของช่องนี้บอกไว้เลยว่าให้ใส่เลขบัตรประชาชน
เลขที่กรอกไว้จำอยู่ในเบราว์เซอร์ของเครื่องที่คุณใช้ ครั้งหน้าและในเครื่องมือเอกสารตัวอื่นบนเครื่องเดียวกันจึงไม่ต้องกรอกซ้ำ ข้อมูลเอกสารที่ส่งเข้าระบบของเราไม่มีเลขประจำตัวผู้เสียภาษีของทั้งคุณและลูกค้า และตัวเลขยาว 13 หลักที่พิมพ์ไว้ในช่องอื่นจะถูกตัดออกก่อนส่ง ถ้าใช้เครื่องร่วมกับคนอื่น กดล้างข้อมูลที่จำไว้ก่อนลุก
อยากรู้ว่ากิจการของลูกค้าจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่มจริงหรือเปล่า เรื่องนั้นต้องไปค้นในระบบของกรมสรรพากรเอง
ถ้าอยากมีตัวช่วยดูเลขตอนกรอก ลองออกใบกำกับภาษีพร้อมตรวจเลข 13 หลักกับเครื่องมือของเรา มีช่องเลือกสำนักงานใหญ่หรือสาขาให้ทั้งฝั่งคุณและฝั่งลูกค้า ใช้ฟรีโดยไม่ต้องสมัคร ติดขัดเรื่องการใช้งาน ทัก LINE @sotofix ได้ทุกวัน หรือโทรศัพท์ 083-716-8798 คำถามภาษีที่คำตอบต่างกันไปตามกิจการ ถามกรมสรรพากรทางเบอร์ 1161
ไม่ได้เลขใหม่ คำชี้แจงของกรมสรรพากรให้บุคคลธรรมดาใช้เลขบัตรประชาชน และให้บริษัทใช้เลขทะเบียนนิติบุคคล ในการปฏิบัติการตามประมวลรัษฎากร ภาษีมูลค่าเพิ่มก็อยู่ในประมวลรัษฎากรเหมือนกัน สิ่งที่ได้เพิ่มหลังจดคือใบทะเบียน ภ.พ.20 ซึ่งเป็นที่มาของข้อความสำนักงานใหญ่หรือสาขาในใบกำกับภาษี ถ้ายังไม่ได้จดและอยากรู้ว่าต้องเตรียมอะไร อ่านขั้นตอนจด VAT ในนามตัวเอง
ไม่ได้แล้ว ประกาศที่ให้ใช้เลข 13 หลักมีผลตั้งแต่ 1 กุมภาพันธ์ 2555 และกรมสรรพากรผ่อนให้ใช้เลขเดิม 10 หลักต่อได้ถึง 31 มกราคม 2556 เท่านั้น ช่วงผ่อนนั้นก็ไม่รวมการยื่นแบบแสดงรายการภาษีด้วย ถ้ายังมีฟอร์มเก่าหรือตรายางที่เป็นเลข 10 หลัก ให้เปลี่ยนเป็นเลข 13 หลักตามกลุ่มของคุณในตารางหัวข้อแรก
กรณีที่มีเขียนไว้ชัดคือตอนที่คุณรับเงินแล้วไม่ได้ออกใบเสร็จให้ คู่มือเอกสารรายจ่ายของกรมสรรพากรให้บริษัททำใบสำคัญจ่ายเองได้ ใบนั้นต้องระบุชื่อกับที่อยู่ของผู้รับเงิน พร้อมเลขประจำตัวผู้เสียภาษีอากร มีลายมือชื่อผู้รับเงิน และถ้าจ่ายเป็นเงินสดให้แนบบัตรประจำตัวประชาชนของผู้รับเงินด้วย ถ้าคุณออกใบเสร็จที่มีรายการครบให้ตั้งแต่แรก ลูกค้าก็มีหลักฐานการรับเงินจากคุณแล้ว ไม่ต้องทำใบสำคัญจ่ายแทน อีกเอกสารที่เกี่ยวกับเลขนี้คือหนังสือรับรองการหักภาษีที่เรียกกันว่า 50 ทวิ คำชี้แจงของกรมตอนเปลี่ยนเป็นเลข 13 หลักยกชื่อเอกสารนี้ไว้ในกลุ่มที่ต้องแก้เลขตาม
ตามตัวบทได้ ประมวลรัษฎากรให้รายการในใบกำกับภาษีใช้ตัวเลขไทยหรืออารบิก และให้ใบเสร็จรับเงินมีตัวเลขไทยหรืออารบิกกับอักษรไทย แต่ช่องเลขในเครื่องมือเอกสารของเรานับเฉพาะเลขอารบิก เลขไทยจะถูกนับเหมือนช่องว่าง ใบเสร็จจะขึ้นคำเตือน และใบกำกับภาษีจะยังออกไฟล์ไม่ได้ ถ้าใช้เครื่องมือของเรา พิมพ์เป็นเลขอารบิกไปเลย
ใช้เลขของคนที่รับเงินในงานนั้น ใบเสร็จต้องมีเลขของผู้ออกใบ และใบกำกับภาษีต้องมีเลขของผู้จด VAT ที่ออกใบ งานที่บริษัทรับและบริษัทเป็นคนรับเงิน ใบต้องเป็นชื่อกับเลขของบริษัท งานที่คุณรับในนามตัวเอง ใบต้องเป็นชื่อคุณกับเลขบัตรประชาชนของคุณ ใช้หัวบริษัทออกใบให้งานส่วนตัว หรือกลับกัน เอกสารจะไม่ตรงกับคนที่รับเงินจริง
เขียนโดย
อนุชิต ภัทรมงคลชัย ผู้ก่อตั้ง Sotofix สร้างระบบหลังบ้านให้ธุรกิจไทยมากว่า 50 ระบบ และทำเว็บไซต์มากว่า 100 เว็บตั้งแต่ปี 2556 ตลอด 8 ปีที่ผ่านมาดูแลเว็บไซต์และการตลาดออนไลน์ให้บริษัทบัญชีและบริษัทกฎหมายหลายแห่ง จึงรู้ว่าเอกสารแต่ละใบต้องมีอะไรถึงจะใช้ได้จริง ระบบออกเอกสารที่เป็นต้นแบบของเครื่องมือบนเว็บนี้ออกใบเสนอราคา ใบแจ้งหนี้ และใบกำกับภาษีในบริษัทจริงมาแล้วกว่า 500 ฉบับ
