เขียนโดย อนุชิต ภัทรมงคลชัย · อัปเดต 13 พ.ย. 2569
ใบกำกับภาษีที่ออกให้ลูกค้าที่จด VAT ต้องระบุเลขประจำตัวผู้เสียภาษีของลูกค้า และบอกให้ถูกว่าเป็นสำนักงานใหญ่หรือสาขาไหน ส่วนใบที่คุณรับมาจากผู้ขายที่ไม่ได้จด VAT เอาไปหักภาษีซื้อไม่ได้ ก่อนออกหรือรับใบกับคู่ค้ารายใหม่ จึงควรเช็คเลขผู้เสียภาษีและสถานะ VAT ของเขาก่อน ช่องทางทางการที่ใช้เช็คคือระบบค้นหาบนเว็บกรมสรรพากร ด้านล่างสรุปว่าเช็คได้ที่ไหน ข้อมูลช่องไหนต้องตรงก่อนกรอกลงใบ และถ้าค้นไม่เจอควรทำอะไรต่อ
ในบทความนี้
ข้อมูลคู่ค้าที่ผิดบนใบกำกับภาษีทำให้ฝั่งใดฝั่งหนึ่งเสียเงิน ฝั่งผู้ขายเห็นผลก่อน ถ้าลูกค้าของคุณจด VAT ประกาศของอธิบดีกรมสรรพากร ฉบับที่ 39 ให้ใบเต็มรูปมีเลขผู้เสียภาษีของลูกค้า และบอกว่าเป็นสำนักงานใหญ่หรือสาขาไหนตามใบทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่ม (ภ.พ.20) ของลูกค้า ใบที่ข้อมูลส่วนนี้ขาด ลูกค้าเสียสิทธิหักภาษีซื้อตามใบนั้น
ฝั่งผู้ซื้อที่จด VAT คนที่ต้องเช็คคือผู้ขาย คนที่ไม่ได้จด VAT ไม่มีสิทธิออกใบกำกับภาษีตามประมวลรัษฎากรมาตรา 86/13 และมาตรา 82/5 ไม่ให้เอาภาษีซื้อตามใบที่คนไม่มีสิทธิเป็นผู้ออกมาหัก VAT ที่จ่ายไปตามใบแบบนั้นจึงเครดิตไม่ได้
เรื่องที่หนักกว่าคือใบปลอม ใครเอาใบปลอมมาใช้คำนวณภาษี มาตรา 89 ให้เสียเบี้ยปรับเพิ่มอีกสองเท่าของยอดภาษีในใบ และใบที่ผู้ได้ประโยชน์พิสูจน์ไม่ได้ว่าใครออก กฎหมายให้ถือเป็นใบกำกับภาษีปลอม ผู้ซื้อจึงควรรู้ให้ชัดว่าใครเป็นคนออกใบ และคนนั้นจด VAT จริง เราแนะนำให้เช็คผู้ขายรายใหม่ก่อนรับใบแรกจากเขา
กรมสรรพากรมีระบบค้นหารายชื่อผู้ประกอบการจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่มไว้ให้ อยู่ในหน้าการสอบถาม ตรวจสอบสถานะ และตรวจสอบสิทธิ ของหมวดภาษีมูลค่าเพิ่มบนเว็บกรมสรรพากร ในเมนูมีวงเล็บกำกับชื่อสั้นว่ารายชื่อผู้ประกอบการ VAT
หน้าเดียวกันมีรายการอื่นเรียงอยู่ด้วย เช่น รายชื่อผู้ค้าอัญมณีที่ได้รับอนุมัติยกเว้น VAT รายชื่อผู้ค้าทองคำที่แจ้งขอรับอนุมัติยกเว้น และราคาขายปลีกบุหรี่ซิกาแรต พวกนั้นเป็นเรื่องของธุรกิจเฉพาะทาง ถ้าจะเช็คจด VAT ของคู่ค้าทั่วไป ให้เลือกรายการแรก
ระบบนี้แสดงเฉพาะผู้ประกอบการจดทะเบียน VAT ที่ยังประกอบกิจการอยู่ ณ วันที่คุณค้น ค้นได้ 2 ทาง คือพิมพ์เลขประจำตัวผู้เสียภาษีอากร 13 หลัก จะใส่เลขสาขาเป็นตัวเลขไม่เกิน 5 หลักด้วยก็ได้ หรือพิมพ์ชื่อผู้ประกอบการอย่างน้อย 3 ตัวอักษร มีช่องชื่อกลางกับนามสกุลแยกไว้ให้ด้วย
ผลที่ได้เป็นตาราง บอกเลขประจำตัวผู้เสียภาษีอากร สาขา ชื่อผู้ประกอบการหรือชื่อสถานประกอบการ ที่อยู่ วันที่จดทะเบียน และประวัติการจดทะเบียน
เอาข้อมูลคู่ค้าที่เตรียมไว้ตามหัวข้อถัดไปมาเทียบกับตารางนี้ทีละช่อง โดยเฉพาะสาขากับที่อยู่ที่ต้องพิมพ์ลงใบกำกับภาษีให้ตรง
อีกทางที่ไม่ต้องพึ่งระบบคือดูใบ ภ.พ.20 ของคู่ค้าเอง ใบนี้คือใบทะเบียนที่ได้จากการจด VAT และมาตรา 85/4 บังคับให้ผู้ประกอบการ VAT ติดไว้ในที่เปิดเผยซึ่งเห็นได้ง่ายของสถานประกอบการทุกแห่ง ขอรูปใบนี้จากคู่ค้าได้ตรง ๆ ส่วนคู่ค้าที่เคยออกใบกำกับภาษีเต็มรูปให้คุณแล้ว ใบเก่าของเขาต้องมีชื่อ ที่อยู่ เลขผู้เสียภาษี และระบุสำนักงานใหญ่หรือสาขาตามที่จดไว้ในใบ ภ.พ.20 อยู่แล้ว ใช้เทียบได้อีกทาง
ก่อนเข้าไปค้นหรือขอดูใบ ภ.พ.20 ให้รู้ก่อนว่าต้องเทียบอะไร ถ้าลูกค้าจด VAT ช่องผู้ซื้อในใบเต็มรูปใช้ข้อมูล 4 อย่าง และทุกอย่างยึดตามที่ลูกค้าจดทะเบียน VAT ไว้ ไม่ใช่ตามที่จำกันมา
ลูกค้าที่ไม่ได้จด VAT ไม่ต้องแจ้งเลขผู้เสียภาษีให้คุณ และคุณก็ไม่ต้องใส่เลขของเขาในใบ คู่มือของกรมเขียนเรื่องนี้ไว้ชัด รายการอื่นที่ใบเต็มรูปต้องมี เช่น เลขที่ใบ ยอด VAT ที่แยกบรรทัด และเหตุที่ห้ามแก้ใบด้วยการขีดฆ่า อ่านต่อที่ใบเต็มรูปต้องมีรายการอะไรบ้าง
อย่าเพิ่งสรุปว่าคู่ค้าไม่ได้จด VAT ระบบนี้แสดงเฉพาะผู้ที่ยังประกอบกิจการอยู่ ค้นไม่เจอจึงเป็นได้ทั้งพิมพ์ผิด ยังไม่ได้จด หรือเลิกกิจการไปแล้ว ไล่ตามนี้ก่อน
เครื่องมือออกใบกำกับภาษีบนเว็บเราตรวจเลขผู้เสียภาษีทั้งสองฝั่ง ฝั่งผู้ออกเป็นด่านที่ล็อกจริง เลข 13 หลักของคุณต้องผ่านสูตรตรวจเลข และต้องติ๊กยืนยันว่าจด VAT แล้วถึงจะได้ไฟล์หรือสั่งพิมพ์ได้ แก้เลขหลังติ๊กเมื่อไหร่ต้องติ๊กใหม่
ฝั่งลูกค้า คุณเลือกได้ว่าลูกค้าจด VAT เป็นสำนักงานใหญ่ เป็นสาขา หรือเป็นบุคคลทั่วไปที่ไม่ได้จด ถ้าเลือกแบบจด VAT แต่เลขผู้เสียภาษีของลูกค้ายังว่าง ไม่ครบ 13 หลัก หรือไม่ผ่านสูตร ระบบขึ้นคำเตือนว่าลูกค้าจะหักภาษีซื้อไม่ได้ เลือกสาขาแล้วยังไม่ใส่เลขสาขาก็เตือนเหมือนกัน คำเตือนฝั่งลูกค้าไม่ล็อก กดบันทึกได้ตามปกติ
สิ่งที่เครื่องมือทำไม่ได้คือยืนยันกับกรมสรรพากร มันไม่ได้ต่อกับระบบของกรม รู้แค่ว่าเลขหน้าตาถูกรูปแบบ เลขที่ผ่านสูตรตรวจไม่ได้แปลว่าเจ้าของเลขจด VAT ช่องติ๊กของคุณเองก็เป็นคำยืนยันของคุณ ไม่ใช่ผลจากกรม กล่องด่านในเครื่องมือจึงวางลิงก์ไปที่ระบบค้นหาผู้ประกอบการ VAT ของกรมสรรพากรไว้ให้กดเปิดเอง
ได้ข้อมูลลูกค้าครบแล้ว ลองออกใบกำกับภาษีให้คู่ค้าใบถัดไปกับเครื่องมือของเรา ใช้ได้ฟรีและไม่ต้องสมัครสมาชิก ใช้งานแล้วติดขัด ถามเราได้ที่ LINE @sotofix หรือเบอร์ 083-716-8798 ส่วนคำถามภาษีเฉพาะกิจการของคุณ โทรศูนย์บริการข้อมูลสรรพากร 1161 จะตอบได้ชัดกว่าเรา
ต้องแยกเป็นสองเรื่อง โทษอาญาตามมาตรา 90/4 ตัวบทเขียนไว้สำหรับผู้ประกอบการที่เจตนาเอาใบปลอมหรือใบที่ออกโดยไม่ชอบด้วยกฎหมายไปเครดิตภาษี ส่วนเบี้ยปรับสองเท่าตามมาตรา 89 ข้อนั้นเขียนแค่ว่าเอาใบปลอมมาใช้คำนวณภาษี ไม่ได้พูดเรื่องเจตนา ท้ายมาตราเปิดให้งดหรือลดเบี้ยปรับได้ตามระเบียบที่อธิบดีกำหนด ซึ่งเรายังไม่ได้ตรวจรายละเอียด ถ้าเริ่มสงสัยว่าใบที่ได้มาอาจปลอม อย่าเพิ่งเอาไปหักภาษีซื้อ แล้วโทร 1161 ถามก่อนยื่นแบบ
ไม่จำเป็นต้องผิด ชื่อผู้ออกใบเลือกได้ 3 แบบ คือชื่อของผู้ประกอบการเอง ชื่อของสถานประกอบการ หรือชื่อการค้าที่ผูกกับสถานประกอบการ ขอแค่เป็นชื่อที่จดทะเบียน VAT ไว้ ร้านที่ขึ้นชื่อการค้าบนหัวใบจึงอาจถูกต้องทั้งที่ชื่อไม่เหมือนชื่อบริษัท ที่ใช้ไม่ได้คือชื่อย่อ นอกจากคำบอกสถานะอย่าง บจ. หรือ หจก. ทางที่ตัดสินได้คือเทียบชื่อบนใบกับใบ ภ.พ.20 ของผู้ขาย
ได้ ทะเบียนสิ้นสุดเมื่ออธิบดีกรมสรรพากรสั่งขีดชื่อออก มาตรา 85/19 วางไว้ 4 กรณี คือถอนทะเบียนตามที่ผู้จดยื่นขอ เลิกกิจการ ผู้จดเสียชีวิตโดยไม่มีผู้จัดการมรดกหรือทายาทขอรับโอนกิจการ และถูกเพิกถอนเพราะทำผิดกฎหมาย VAT ระหว่างที่คำสั่งขีดชื่อยังไม่ออก กฎหมายยังนับเขาเป็นผู้จด VAT ส่วนกรณีเลิกกิจการหรือถูกเพิกถอน อธิบดีอาจอนุญาตให้ออกใบกำกับภาษีต่อชั่วคราวได้ คู่ค้าที่ปีก่อนยังออกใบให้ได้ ปีนี้จึงอาจไม่ใช่ผู้จด VAT แล้ว ถ้าไม่แน่ใจ ถามคู่ค้าตรง ๆ ว่าทะเบียนยังอยู่ไหม
ตัวบทที่เราตรวจไม่ได้กำหนดว่าต้องเช็คบ่อยแค่ไหน แต่ข้อมูลของคู่ค้าเปลี่ยนได้ ผู้จด VAT ที่เปลี่ยนชื่อสถานประกอบการหรือรายการสำคัญอื่น ต้องแจ้งสรรพากรภายใน 15 วันหลังเปลี่ยน ส่วนการเปิดสาขาเพิ่มหรือย้ายที่ตั้งต้องแจ้งล่วงหน้า ทางที่เราแนะนำคือเช็คตอนเริ่มงานกับคู่ค้ารายใหม่ แล้วเช็คซ้ำเมื่อคู่ค้าบอกว่าเปลี่ยนชื่อ ที่อยู่ หรือสาขา หรือเมื่อห่างกันไปนาน
ตามตัวบทแล้วใช้ไม่ได้ กฎหมายเริ่มนับคู่ค้าเป็นผู้จด VAT จากวันที่เขียนไว้ในใบทะเบียน ก่อนวันนั้นเขายังไม่มีสิทธิออกใบกำกับภาษี และมาตรา 82/5 ไม่ให้หักภาษีซื้อตามใบที่ออกโดยคนไม่มีสิทธิ กับคู่ค้าที่เพิ่งจดใหม่ ให้เทียบวันที่บนใบที่ได้รับกับวันที่ในใบ ภ.พ.20 ของเขา ถ้าใบลงวันที่ก่อน ให้คู่ค้าถามสรรพากรว่าต้องแก้เอกสารอย่างไร
เขียนโดย
อนุชิต ภัทรมงคลชัย ผู้ก่อตั้ง Sotofix สร้างระบบหลังบ้านให้ธุรกิจไทยมากว่า 50 ระบบ และทำเว็บไซต์มากว่า 100 เว็บตั้งแต่ปี 2556 ตลอด 8 ปีที่ผ่านมาดูแลเว็บไซต์และการตลาดออนไลน์ให้บริษัทบัญชีและบริษัทกฎหมายหลายแห่ง จึงรู้ว่าเอกสารแต่ละใบต้องมีอะไรถึงจะใช้ได้จริง ระบบออกเอกสารที่เป็นต้นแบบของเครื่องมือบนเว็บนี้ออกใบเสนอราคา ใบแจ้งหนี้ และใบกำกับภาษีในบริษัทจริงมาแล้วกว่า 500 ฉบับ
