เขียนโดย อนุชิต ภัทรมงคลชัย · อัปเดต 11 พ.ย. 2569
ถ้ากิจการของคุณจด VAT แล้ว ใบกำกับภาษี คือ เอกสารที่ต้องออกให้ลูกค้าทุกครั้งที่ขายของหรือให้บริการ เพื่อแสดงมูลค่าของที่ขายและยอดภาษีมูลค่าเพิ่มที่เรียกเก็บในครั้งนั้น ลูกค้าที่จด VAT จะเก็บใบนี้ไว้เป็นหลักฐานตอนคำนวณภาษีของเขาเอง ส่วนคนที่ยังไม่ได้จดออกใบนี้ไม่ได้ หัวข้อต่อจากนี้ตอบว่าใบกำกับภาษีมีกี่แบบ เต็มรูปกับอย่างย่อต่างกันตรงไหน และแต่ละแบบต้องมีข้อมูลอะไรบ้างตามกฎหมาย
ในบทความนี้
ใบนี้คือหลักฐานว่าผู้ขายเรียกเก็บภาษีมูลค่าเพิ่มจากลูกค้าไปเท่าไร ลูกค้าที่จด VAT ใช้ยอดในใบเป็นภาษีซื้อ หักออกจากภาษีขายของเขาเองในเดือนนั้น เอกสารของกรมสรรพากรจึงเขียนว่าผู้ซื้อที่จดทะเบียนต้องขอใบนี้จากผู้ขายไว้เป็นหลักฐาน ถ้าไม่มีใบ หรือใบผิดในจุดสำคัญตามที่กฎหมายกำหนด ภาษีซื้อก้อนนั้นจะหักไม่ได้ ลูกค้าบริษัทที่จด VAT จึงขอใบนี้จากคุณ
เวลาออก ให้ทำอย่างน้อย 2 ฉบับ ต้นฉบับส่งมอบลูกค้า สำเนาเก็บไว้กับคุณ หลักทั่วไปคือของที่ขายออกใบในวันส่งมอบ งานบริการออกในวันที่ได้รับเงิน (บางกรณีต้องออกเร็วกว่านั้น) ใบเสร็จรับเงินเป็นอีกใบหนึ่ง ใบเสร็จยืนยันว่าผู้ขายรับเงินไปแล้ว ส่วนใบกำกับภาษียืนยันยอดภาษีมูลค่าเพิ่ม และออกได้เฉพาะผู้จด VAT สองใบนี้ใช้ตอนไหนบ้าง ดูต่อได้ในหน้าเครื่องมือใบกำกับภาษี
เรื่อง VAT เองว่าคืออะไร ใครต้องจด และคิดอย่างไร อ่านต่อได้ที่บทความ VAT คืออะไร ใครต้องจด
ออกได้เฉพาะผู้ประกอบการที่จดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่มแล้ว คือคนที่มีใบทะเบียน ภ.พ.20 ส่วนผู้ที่ยังไม่ได้จดทะเบียนห้ามออกใบกำกับภาษี ใบเพิ่มหนี้ และใบลดหนี้ตามมาตรา 86/13 ของประมวลรัษฎากร ไม่ว่าจะเป็นฟรีแลนซ์ ร้านค้า หรือบริษัท ถ้าฝืนออก ผู้ออกต้องรับผิดชำระภาษีเท่ากับยอดที่ระบุในใบ เสมือนตัวเองจดทะเบียนแล้ว บวกเบี้ยปรับอีกสองเท่าของยอดนั้น และมีโทษจำคุกตั้งแต่ 3 เดือนถึง 7 ปี พร้อมปรับตั้งแต่ 2,000 บาทถึง 200,000 บาท ใบที่ออกโดยคนไม่มีสิทธิ์ ลูกค้าก็เอาไปหักภาษีซื้อไม่ได้
ถ้ายังไม่ได้จดแล้วลูกค้าขอใบกำกับภาษี ให้แจ้งลูกค้าตรง ๆ ว่ากิจการยังไม่ได้จดทะเบียน แล้วออกใบเสร็จรับเงินหรือบิลเงินสดให้เมื่อรับเงิน
ฝั่งที่จดแล้ว ใบนี้เป็นหน้าที่ ต้องออกและส่งมอบทุกครั้งที่ขาย ไม่ออกหรือไม่ส่งมอบมีโทษปรับไม่เกิน 5,000 บาท หรือจำคุกไม่เกิน 1 เดือน หรือทั้งจำทั้งปรับ และเบี้ยปรับอีกสองเท่าของภาษีตามใบ ข้อยกเว้นมีแค่กิจการรายย่อยบางลักษณะที่อธิบดีกรมสรรพากรกำหนด ขายครั้งละไม่เกินวงเงินที่อธิบดีกำหนด (กฎหมายเปิดให้กำหนดได้ไม่เกิน 1,000 บาท) ไม่ต้องออกใบ เว้นแต่ลูกค้าขอ
จดแล้วก็ออกใบได้เฉพาะเมื่อมีการขายจริง คู่มือของกรมสรรพากรเตือนว่าออกใบทั้งที่ไม่ได้ขายของหรือให้บริการจริง อาจต้องรับผิดทั้งทางแพ่งและอาญา
กฎข้อนี้คือเหตุผลที่ตัวช่วยออกใบกำกับภาษีบนเว็บเรามีด่านอยู่หนึ่งด่าน ถ้ายังไม่ใส่เลขประจำตัวผู้เสียภาษี 13 หลักที่ถูกรูปแบบ และยังไม่ติ๊กยืนยันว่ากิจการจด VAT แล้ว กดบันทึก PDF หรือสั่งพิมพ์จะยังไม่ได้ไฟล์ และหน้าตัวอย่างจะมีลายน้ำคำว่าตัวอย่างทับอยู่ ด่านนี้มีข้อจำกัดที่ต้องบอกตรง ๆ คือมันเช็กได้แค่รูปแบบของเลข ไม่ได้เช็กกับกรมสรรพากรว่าจดจริงหรือเปล่า คนออกใบยังรับผิดชอบเอง
กรมสรรพากรจัดใบกำกับภาษีไว้ 3 กลุ่ม แบบเต็มรูปกับแบบอย่างย่อคือใบที่ออกตอนขายตามปกติ กลุ่มที่สามคือเอกสารอื่นที่กฎหมายให้ถือเป็นใบกำกับภาษี ได้แก่ใบเพิ่มหนี้ ใบลดหนี้ ใบเสร็จรับเงินที่ส่วนราชการออกในการขายทอดตลาด และใบเสร็จของกรมสรรพากร กรมศุลกากร หรือกรมสรรพสามิตเฉพาะส่วนที่เป็นภาษีมูลค่าเพิ่ม หัวข้อถัดไปจึงเทียบแค่ 2 แบบแรก
แบบเต็มรูปรวมกับใบเสร็จเป็นใบเดียวได้ด้วย ประมวลรัษฎากรให้ผู้จด VAT ที่ออกใบกำกับภาษีซึ่งระบุว่าได้รับเงินแล้ว ถือใบนั้นเป็นใบเสร็จไปพร้อมกัน ในเครื่องมือของเรา แบบนี้ใช้ชื่อหัวใบว่า ใบเสร็จรับเงิน/ใบกำกับภาษี งานบริการที่ต้องออกใบกำกับภาษีตอนรับเงินอยู่แล้วจึงจบในใบเดียว
จุดต่างใหญ่อยู่ที่สิทธิ์ของลูกค้า ใบกำกับภาษีเต็มรูปเป็นแบบตามมาตรา 86/4 สำหรับการขายทั่วไป มีชื่อกับที่อยู่ของลูกค้า และแยกยอดภาษีออกมาให้เห็น ลูกค้าที่จด VAT ใช้หักภาษีซื้อได้ ส่วนใบกำกับภาษีอย่างย่อสงวนไว้ให้ผู้จด VAT ที่ทำกิจการค้าปลีก ไม่ต้องรู้ว่าลูกค้าเป็นใคร ราคาที่เขียนรวมภาษีไว้แล้ว แต่ภาษีซื้อตามใบอย่างย่อ ลูกค้าเอาไปหักไม่ได้ ลูกค้าที่ต้องการหักจึงต้องขอใบเต็มรูป และร้านต้องออกให้เมื่อถูกขอ
| เทียบกัน | เต็มรูป | อย่างย่อ |
|---|---|---|
| ผู้มีสิทธิ์ออก | ผู้จด VAT | ผู้จด VAT ที่เป็นกิจการค้าปลีก ถ้าไม่ใช่ต้องได้รับอนุมัติก่อน |
| ข้อมูลลูกค้าบนใบ | ชื่อกับที่อยู่ ถ้าลูกค้าจด VAT เพิ่มเลขผู้เสียภาษีกับสาขา | ไม่มี |
| ชื่อผู้ขาย | ชื่อตามที่จดทะเบียน ใช้ชื่อย่อไม่ได้ | ชื่อเต็มหรือชื่อย่อก็ได้ |
| วิธีแสดงภาษี | เป็นบรรทัดของตัวเอง ต่อจากมูลค่าสินค้า | อยู่ในราคา พร้อมข้อความว่ารวมภาษีมูลค่าเพิ่มแล้ว |
| ข้อความบนหัวกระดาษ | ใบกำกับภาษี | ใบกำกับภาษีอย่างย่อ |
| ใช้เป็นภาษีซื้อของลูกค้า | ใช้ได้ | ใช้ไม่ได้ |
คู่มือของกรมสรรพากรเรื่องใบกำกับภาษีมีตัวอย่างที่เห็นภาพง่าย ใบเต็มรูปขายปากกา 2 ด้าม มูลค่า 100 บาท บรรทัดถัดมาเป็น VAT 7% อีก 7 บาท ยอดสุทธิ 107 บาท ส่วนใบอย่างย่อลงราคาปากกาด้ามเดียว 107 บาทไปเลย แล้วกำกับว่าเป็นราคารวมภาษีมูลค่าเพิ่ม
ใครนับเป็นกิจการค้าปลีกบ้าง ประกาศอธิบดีกรมสรรพากรฉบับที่ 32 วางไว้ 2 ลักษณะ หนึ่งคือขายของให้ผู้บริโภคโดยตรงในปริมาณที่ซื้อไปใช้เอง ไม่ได้ซื้อไปขายต่อ คู่มือยกตัวอย่างแผงลอย ร้านขายของชำ ร้านขายยา กิจการขายน้ำมัน และห้างสรรพสินค้า สองคืองานบริการชิ้นเล็กที่ให้คนจำนวนมาก อย่างภัตตาคาร โรงแรม กิจการซ่อมแซมทุกชนิด โรงภาพยนตร์ และสถานบริการน้ำมัน เข้าลักษณะนี้ออกอย่างย่อได้เลย
กิจการแบบอื่นที่อยากออกอย่างย่อ ต้องยื่นขออนุมัติต่ออธิบดีพร้อมแสดงเหตุผลและความจำเป็น ส่วนตัวแทนของผู้จด VAT ออกใบอย่างย่อไม่ได้ งานบริการเฉพาะราย เช่น ออกแบบ ทำเว็บ หรือเป็นที่ปรึกษา ไม่อยู่ในตัวอย่างของประกาศ และเราหาคำตอบทางการไม่เจอว่านับเป็นงานบริการรายย่อยตามประกาศหรือไม่ ทางที่ไม่ต้องตีความเองคือออกแบบเต็มรูป หรือถามสรรพากรที่เบอร์ 1161 ให้ชัดก่อนออกใบ
มาตรา 86/4 ของประมวลรัษฎากร กำหนดขั้นต่ำไว้ 8 รายการ รายการสุดท้ายเปิดให้อธิบดีกำหนดข้อความเพิ่ม และประกาศอธิบดีกรมสรรพากรฉบับที่ 39 ใช้ช่องนี้เติมเรื่องสาขาของผู้ขายกับข้อมูลของผู้ซื้อที่จด VAT ตารางนี้เรียงตามตัวบท คอลัมน์ขวาคือจุดที่พลาดแล้วมีผล
| รายการตามมาตรา 86/4 | จุดที่ต้องระวัง |
|---|---|
| 1. คำว่า ใบกำกับภาษี ในที่ที่เห็นได้เด่นชัด | ให้มองเห็นชัด ไม่ซ่อนเป็นตัวเล็ก |
| 2. ชื่อ ที่อยู่ และเลขประจำตัวผู้เสียภาษีอากรของผู้ออก | ใช้ชื่อตามที่จดทะเบียน ย่อไม่ได้ ยกเว้นคำบอกสถานะ เช่น บริษัทจำกัดเป็น บจ. และระบุสำนักงานใหญ่หรือสาขาที่ ตามใบ ภ.พ.20 |
| 3. ชื่อ ที่อยู่ของผู้ซื้อ | ผู้ซื้อที่เป็นบุคคลธรรมดาต้องมีนามสกุล ผู้ซื้อที่จด VAT ต้องมีเลขผู้เสียภาษีกับสำนักงานใหญ่หรือสาขาของเขาด้วย ถ้าคุณขอแล้วเขาไม่แจ้ง ไม่ถือว่าคุณตั้งใจออกใบไม่ครบ แต่เขาจะใช้ภาษีซื้อตามใบนั้นไม่ได้ |
| 4. หมายเลขลำดับของใบ และเลขเล่มถ้ามี | ใบที่ไม่มีเลขลำดับ ลูกค้าเอาไปคิดภาษีซื้อไม่ได้ และผู้ออกมีโทษปรับไม่เกิน 2,000 บาท |
| 5. ชื่อ ชนิด ประเภท ปริมาณ และมูลค่าของสินค้าหรือบริการ | งานบริการก็ต้องมีปริมาณ เครื่องมือของเราให้ใส่เป็น 1 งาน หรือ 1 เดือนได้ |
| 6. จำนวนภาษีมูลค่าเพิ่ม แยกจากมูลค่าของที่ขายให้ชัด | ห้ามรวมไว้ในราคาแบบใบอย่างย่อ |
| 7. วัน เดือน ปี ที่ออก | ใบต้องออกทันทีที่ส่งของหรือรับเงินค่าบริการ วันที่ในใบจึงควรเป็นวันนั้น |
| 8. ข้อความอื่นที่อธิบดีกำหนด | ธุรกิจทั่วไปคือเรื่องสาขาในข้อ 2 กับข้อมูลผู้ซื้อที่จด VAT ในข้อ 3 ถ้าทำใบกำกับภาษีเป็นชุดหลายฉบับร่วมกับเอกสารอื่น และใบกำกับภาษีไม่ใช่ฉบับแรก ต้องมีคำว่าเอกสารออกเป็นชุด |
นอกจาก 8 รายการ ตัวบทยังให้ทำรายการเป็นภาษาไทยและเป็นเงินบาท คู่มือกรมสรรพากรบอกว่าทำภาษาไทยคู่ภาษาอังกฤษในใบเดียวกันก็ได้ ส่วนภาษาอื่นหรือเงินสกุลอื่นต้องขออนุมัติก่อน อีกเรื่องที่ต้องจำคือใบเต็มรูปห้ามขีดฆ่า ขูดลบ หรือเขียนต่อเติม ใบที่ถูกแก้แบบนั้น ภาษีซื้อตามใบจะเป็นภาษีซื้อต้องห้าม ใบที่ข้อมูลผิดจึงต้องทำใหม่ทั้งใบ
มาตรา 86/6 กำหนดไว้อย่างน้อย 7 รายการ น้อยกว่าเต็มรูปตรงที่ไม่มีข้อมูลผู้ซื้อเลย และในรายการไม่มีที่อยู่ของผู้ออก
คู่มือของกรมสรรพากรอธิบายว่าใบอย่างย่อไม่ต้องเคร่งเท่าเต็มรูป เพราะภาษีซื้อตามใบอย่างย่อหักไม่ได้อยู่แล้ว จะแสดงราคากับภาษีแยกกันเพิ่มก็ได้ เขียนแก้ให้ถูกก็ไม่ผิด และทำเป็นภาษาไทยหรือภาษาอังกฤษได้ ประโยชน์ที่เห็นชัดที่สุดสำหรับร้านค้าคือไม่ต้องถามชื่อและที่อยู่ของลูกค้าทุกครั้งที่ขาย
ลองทำวันนี้เลย หยิบใบกำกับภาษีใบล่าสุดของคุณมาไล่เทียบกับตาราง 8 รายการข้างบน ถ้าขาดเลขที่ ขาดสำนักงานใหญ่หรือสาขา หรือขาดเลขผู้เสียภาษีของลูกค้าที่จด VAT ให้แก้แม่แบบตั้งแต่ใบถัดไป
ถ้ายังทำใบกำกับภาษีใน Excel หรือเขียนมืออยู่ ลองออกใบกำกับภาษีเต็มรูปหรืออย่างย่อได้ฟรีกับเครื่องมือของเรา ช่องครบตามรายการข้างบน แยกยอดภาษี 7% ให้เอง เตือนเมื่อลืมเลขที่ ชื่อลูกค้า หรือจำนวน และไม่ต้องสมัครสมาชิก มีคำถามเรื่องการใช้งาน ส่งข้อความหาเราทาง LINE @sotofix หรือโทรศัพท์ 083-716-8798
ในรายการ 8 ข้อของมาตรา 86/4 และ 7 ข้อของมาตรา 86/6 ไม่มีลายเซ็นหรือตราประทับ แต่ตัวอย่างใบทั้งสองแบบในคู่มือของกรมสรรพากรมีช่องลงชื่อผู้รับสินค้าและผู้รับเงินไว้ ใบเต็มรูปที่ออกจากเครื่องมือของเราจึงมีช่องให้ผู้รับสินค้าหรือบริการกับผู้มีอำนาจลงนามเซ็น
ได้ กรมสรรพากรเคยตอบข้อหารือว่าใบกำกับภาษีที่พิมพ์รายการตามมาตรา 86/4 ด้วยโปรแกรมคอมพิวเตอร์ถูกต้องตามกฎหมาย และผู้ซื้อใช้เครดิตภาษีซื้อตามใบนั้นได้ เพียงแต่ไฟล์ PDF ธรรมดาไม่ได้เป็น e-Tax Invoice ระบบนั้นต้องลงลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์หรือประทับรับรองเวลาตามที่กรมกำหนด และต้องยื่นขอก่อนใช้ ทางที่ไม่มีข้อสงสัยคือพิมพ์ใบจริงส่งมอบลูกค้า และเก็บสำเนาของคุณไว้
ได้ ถ้าใบกำกับภาษีหาย ถูกทำลาย หรือชำรุดในสาระสำคัญ และลูกค้าร้องขอ ผู้ขายต้องออกใบแทนใบกำกับภาษีให้ ใบแทนมีรายการเหมือนใบเดิม และต้องเขียนไว้ในที่ที่เห็นชัดว่าเป็นใบแทน ออกแทนใบกำกับภาษีฉบับไหน
ไม่น้อยกว่า 5 ปี เริ่มนับตั้งแต่วันยื่นแบบแสดงรายการภาษีหรือวันทำรายงาน และเก็บไว้ที่สถานประกอบการที่ทำรายงาน ใบกำกับภาษีที่ได้รับมาจากผู้ขายและรายงานภาษีก็อยู่ในเกณฑ์เดียวกัน ถ้าเลิกกิจการต้องเก็บต่ออีก 2 ปี และในกรณีที่เห็นสมควร อธิบดีสั่งให้เก็บเกิน 5 ปีได้ แต่ไม่เกิน 7 ปี
ต้องขอ ร้านค้าปลีกที่จด VAT และจะใช้เครื่องบันทึกการเก็บเงินออกใบกำกับภาษีอย่างย่อ ต้องยื่นคำขออนุมัติต่ออธิบดีกรมสรรพากรก่อน และใช้เครื่องตามระเบียบที่อธิบดีกำหนด ใช้โดยไม่ได้รับอนุมัติมีโทษจำคุกไม่เกิน 6 เดือน หรือปรับไม่เกิน 10,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ
เป็นเลข 13 หลัก บุคคลธรรมดาใช้เลขประจำตัวประชาชน บริษัทและห้างหุ้นส่วนนิติบุคคลใช้เลขทะเบียนนิติบุคคลที่กรมพัฒนาธุรกิจการค้าออกให้ ผู้เสียภาษีที่ไม่เข้า 2 กลุ่มนี้ใช้เลข 13 หลักที่กรมสรรพากรออกให้ ฟรีแลนซ์ที่จด VAT ในนามตัวเองจึงใส่เลขบัตรประชาชนของตัวเอง
เขียนโดย
อนุชิต ภัทรมงคลชัย ผู้ก่อตั้ง Sotofix สร้างระบบหลังบ้านให้ธุรกิจไทยมากว่า 50 ระบบ และทำเว็บไซต์มากว่า 100 เว็บตั้งแต่ปี 2556 ตลอด 8 ปีที่ผ่านมาดูแลเว็บไซต์และการตลาดออนไลน์ให้บริษัทบัญชีและบริษัทกฎหมายหลายแห่ง จึงรู้ว่าเอกสารแต่ละใบต้องมีอะไรถึงจะใช้ได้จริง ระบบออกเอกสารที่เป็นต้นแบบของเครื่องมือบนเว็บนี้ออกใบเสนอราคา ใบแจ้งหนี้ และใบกำกับภาษีในบริษัทจริงมาแล้วกว่า 500 ฉบับ
เว็บนี้ใช้คุกกี้ให้ทำงานได้ถูกต้องและวิเคราะห์การใช้งาน เลือกได้ว่าจะยอมรับส่วนไหน
จัดการการตั้งค่าคุกกี้ของคุณด้านล่างนี้:
คุกกี้ที่จำเป็นช่วยให้เว็บไซต์ทำงานพื้นฐานได้อย่างถูกต้อง และจำเป็นต่อการใช้งานเว็บไซต์
Google Tag Manager ช่วยให้จัดการแท็กการตลาดบนเว็บไซต์ได้ง่ายขึ้นโดยไม่ต้องแก้ไขโค้ด
ลิงก์ผู้ให้บริการ: policies.google.com (opens in a new window)
คุกกี้เหล่านี้จำเป็นสำหรับการแสดงความคิดเห็นบนเว็บไซต์นี้
คุกกี้สถิติเก็บข้อมูลแบบไม่ระบุตัวตน ช่วยให้เราเข้าใจว่าผู้เข้าชมใช้งานเว็บไซต์ของเราอย่างไร
บริการของ Google ที่ใช้นับสถิติการใช้งานเว็บไซต์ ทำงานเมื่อคุณยอมรับคุกกี้สถิติ
ลิงก์ผู้ให้บริการ: policies.google.com (opens in a new window)
บริการของ Google ที่ใช้ป้องกันสแปมและบอทในแบบฟอร์มบนเว็บไซต์
ลิงก์ผู้ให้บริการ: policies.google.com (opens in a new window)
นับสถิติการเข้าชมบนเซิร์ฟเวอร์ของ Sotofix เอง ไม่ส่งให้บุคคลอื่น ใช้ดูว่าผู้เข้าชมเปิดหน้าไหนต่อจากหน้าไหน
ลิงก์ผู้ให้บริการ: www.sotofix.com (opens in a new window)
อ่านรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่ นโยบายความเป็นส่วนตัว