เขียนโดย อนุชิต ภัทรมงคลชัย · อัปเดต 12 พ.ย. 2569
เวลาลูกค้าที่เป็นบริษัทจ่ายค่าบริการหรือค่าจ้างให้คุณ เขาจะหักเงินส่วนหนึ่งไว้ก่อนโอนแล้วนำส่งกรมสรรพากร เงินส่วนนั้นคือภาษีหัก ณ ที่จ่าย ซึ่งนับเป็นภาษีเงินได้ที่คุณจ่ายล่วงหน้า อัตราที่เจอบ่อยที่สุดคือ 3% ใช้กับค่าบริการ ค่าจ้างทำของ และค่าวิชาชีพอิสระ ส่วนค่าเช่าหัก 5% ค่าโฆษณา 2% และค่าขนส่ง 1% ด้านล่างมีตารางอัตรารายประเภท วิธีคิดเมื่อบิลมี VAT หรือมีค่าของปนอยู่ เกณฑ์ 1,000 บาท และอัตรา 1% เมื่อใช้ระบบ e-Withholding Tax
ในบทความนี้
อัตราหักขึ้นกับว่าเงินก้อนนั้นจ่ายเป็นค่าอะไร ไม่เกี่ยวกับว่าผู้รับเงินจด VAT หรือยัง ตัวเลขในตารางมาจากคำสั่งของกรมสรรพากรที่ ท.ป.4/2528 ฉบับรวมแก้ไข เป็นกรณีที่ผู้รับเงินอยู่ในไทยหรือเป็นบริษัทที่ประกอบกิจการในไทย ผู้รับเป็นคนธรรมดาหรือบริษัทก็หักเท่ากัน ยกเว้นแถวที่เขียนแยกไว้
| จ่ายเป็นค่าอะไร | หักกี่ % | ใช้กับอะไร และข้อยกเว้นที่ต้องรู้ | ข้อในคำสั่ง |
|---|---|---|---|
| ค่าบริการทั่วไป | 3% | งานบริการที่ไม่ใช่การขายสินค้าและไม่มีแถวของตัวเอง ยกเว้นค่าโรงแรม ค่าภัตตาคาร และเบี้ยประกันชีวิต | 12/1 |
| ค่าจ้างทำของ ค่ารับเหมา | 3% | รวมค่าวัสดุหรืออะไหล่ที่อยู่ในงานจ้างนั้น ผู้รับที่เป็นบุคคลธรรมดาใช้ 3% กับงานที่เป็นเงินได้ประเภท 40(7) หรือ 40(8) | 8 |
| ค่าวิชาชีพอิสระ | 3% | กฎหมาย การประกอบโรคศิลปะ วิศวกรรม สถาปัตยกรรม การบัญชี และประณีตศิลปกรรม | 7 |
| ค่าเช่าทรัพย์สิน | 5% | เช่น ค่าเช่าอาคาร ค่าเช่าเฟอร์นิเจอร์ | 6 |
| ค่าโฆษณา | 2% | ค่าลงสื่อ เช่น สื่อออนไลน์ เว็บไซต์ ป้ายโฆษณา หนังสือพิมพ์ วิทยุ โทรทัศน์ | 10 |
| ค่าขนส่ง | 1% | ค่าจ้างขนคน สิ่งของ หรือสินค้า ที่เป็นงานขนส่งอย่างเดียว ไม่รวมค่าโดยสารขนส่งสาธารณะ | 12/4 |
| รางวัล ส่วนลด หรือประโยชน์จากการส่งเสริมการขาย | 3% | ไม่ใช้กับผู้ซื้อที่เป็นผู้บริโภค หรือผู้ประกอบการที่ซื้อไปใช้ในกิจการของตัวเองโดยไม่ได้ขายต่อ | 12/2 |
| รางวัลจากการประกวด การแข่งขัน หรือชิงโชค | 5% | ผู้จ่ายที่เป็นบุคคลธรรมดาก็ต้องหัก | 9 (1) |
| ค่าแสดงของนักแสดงสาธารณะ | 5% | นักแสดง นักร้อง นักดนตรี นักกีฬาอาชีพ ที่ไม่ได้มีภูมิลำเนาในต่างประเทศ ผู้จ่ายที่เป็นบุคคลธรรมดาก็ต้องหัก | 9 (2) |
| ค่านายหน้า ค่าคอมมิชชั่น ค่าธรรมเนียม | 3% เฉพาะจ่ายให้บริษัทหรือห้างหุ้นส่วนที่เป็นนิติบุคคล | จ่ายให้บุคคลธรรมดาไม่ใช่อัตราคงที่ (ดูหัวข้อค่าคอมมิชชั่น) | 3/1 |
| ค่าลิขสิทธิ์ ค่ากู๊ดวิลล์ สิทธิอย่างอื่น | 3% เฉพาะจ่ายให้บริษัทหรือห้างหุ้นส่วนที่เป็นนิติบุคคล | จ่ายให้บุคคลธรรมดาที่อยู่ในไทยหักแบบอัตราก้าวหน้า | 3/2 |
| เงินเดือน ค่าจ้างพนักงาน | ไม่ใช่อัตราคงที่ | หักแบบอัตราก้าวหน้า นายจ้างที่เป็นบุคคลธรรมดาก็ต้องหัก | ไม่อยู่ในคำสั่งนี้ (มาตรา 50(1) ประมวลรัษฎากร) |
ตารางนี้ไม่รวมดอกเบี้ย เงินปันผล และการซื้อพืชผลเกษตรบางชนิด ที่มีอัตราเฉพาะของตัวเอง ส่วนเงินที่จ่ายให้มูลนิธิ สมาคม หรือบริษัทต่างประเทศ มีกติกาแยกต่างหาก อยู่ในคำถามท้ายบทความ
ตัวผู้จ่ายเองก็มีผลกับตารางนี้ ข้อของค่าบริการ ค่าจ้างทำของ ค่าวิชาชีพอิสระ ค่าเช่า ค่าโฆษณา ค่าขนส่ง และการส่งเสริมการขาย ระบุผู้จ่ายไว้เฉพาะฝั่งนิติบุคคล คือบริษัท ห้างหุ้นส่วนที่จดเป็นนิติบุคคล และนิติบุคคลอื่น ส่วนแถวที่ต่อให้ผู้จ่ายเป็นคนธรรมดาก็ต้องหัก มีรางวัลประกวด ค่าแสดงของนักแสดงสาธารณะ และเงินเดือนกับค่านายหน้าที่หักแบบอัตราก้าวหน้า ข้อสรุปนี้มาจากการอ่านช่องผู้จ่ายในคำสั่ง ถ้ากิจการของคุณยังเป็นบุคคลธรรมดาแต่จ่ายเงินแบบนี้เป็นประจำ ถาม 1161 ให้แน่ใจอีกชั้น
อัตรา 3% ใช้กับเงิน 4 ประเภทที่บริษัทหรือนิติบุคคลจ่ายให้คนหรือกิจการในไทย คือค่าบริการ ค่าจ้างทำของ ค่าวิชาชีพอิสระ และรางวัลหรือส่วนลดจากการส่งเสริมการขาย และยังใช้กับค่านายหน้าและค่าลิขสิทธิ์ด้วย แต่เฉพาะตอนที่จ่ายให้บริษัทหรือห้างหุ้นส่วนที่เป็นนิติบุคคล
ค่าบริการหัก ณ ที่จ่าย 3% เป็นข้อที่รับงานไว้กว้างที่สุด คำสั่งนิยามการให้บริการว่าการกระทำใด ๆ ที่อาจหาประโยชน์ซึ่งมีมูลค่าและไม่ใช่การขายสินค้า งานบริการที่ไม่มีแถวของตัวเองจึงมาตกที่ข้อนี้ ยกเว้นค่าโรงแรม ค่าภัตตาคาร และเบี้ยประกันชีวิตที่คำสั่งเขียนตัดออก (รายละเอียดอยู่ในคำถามท้ายบทความ)
งานที่ฟรีแลนซ์สายดิจิทัลรับจากบริษัทบ่อย ๆ อย่างทำเว็บไซต์ เขียนบทความ และทำ SEO ถูกหัก 3% งานรับทำเว็บของ Sotofix เองก็เขียนเงื่อนไขไว้บนหน้าเว็บว่าลูกค้านิติบุคคลหัก ณ ที่จ่าย 3% ถ้าคุณกำลังจะส่งราคาให้ลูกค้าบริษัท ดูวิธีเขียนบรรทัดหัก ณ ที่จ่ายในใบเสนอราคาบุคคลธรรมดา ให้ยอดสุทธิในใบตรงกับเงินที่จะเข้าบัญชี
จุดที่ต้องระวังอยู่ที่ผู้รับเป็นบุคคลธรรมดา คำสั่งให้หัก 3% กับค่าจ้างทำของเฉพาะงานที่เป็นเงินได้ประเภท 40(7) หรือ 40(8) ถ้างานเข้าลักษณะการรับทำงานให้ตามประเภท 40(2) วิธีหักจะเปลี่ยนไป อาชีพอื่นที่ไม่แน่ใจว่าอยู่ประเภทไหน ถามฝ่ายบัญชีของผู้จ่ายหรือกรมสรรพากรที่ 1161 ก่อนตกลงราคา
จ่ายให้บริษัทหรือห้างหุ้นส่วนที่เป็นนิติบุคคลในไทยหัก 3% จ่ายให้คนธรรมดาไม่มีเปอร์เซ็นต์คงที่ เอกสารของกรมสรรพากรจัดค่านายหน้า ค่าธรรมเนียม และเบี้ยประชุม ไว้ในเงินได้ประเภท 40(2) กลุ่มเดียวกับเงินที่ได้จากการรับทำงานให้หรือจากตำแหน่งงาน เมื่อผู้รับเป็นบุคคลธรรมดา ผู้จ่ายต้องคำนวณภาษีที่หักตามมาตรา 50(1) แบบอัตราก้าวหน้า วิธีเดียวกับภาษีเงินเดือน ยอดที่หักจึงไม่ใช่เปอร์เซ็นต์เดียวกันทุกคน และไม่ใช่ 3%
เงินได้ประเภท 40(3) อย่างค่าลิขสิทธิ์และค่ากู๊ดวิลล์ใช้หลักเดียวกัน ฝั่งบริษัทหรือห้างหุ้นส่วนในไทย 3% ฝั่งคนธรรมดาที่อยู่ในไทยเป็นอัตราก้าวหน้า เอกสารอบรมของกรมยกตัวอย่างว่าค่าซื้อโปรแกรมคอมพิวเตอร์ก็อยู่ในประเภทนี้
คิดจากยอดก่อน VAT ไม่ใช่ยอดรวม VAT ผู้จ่ายเอาค่าบริการหรือค่าจ้างที่ยังไม่รวม VAT มาคูณอัตรา ตัวอย่างข้อหารือในเอกสารอบรมของกรมสรรพากรตอบไว้ตรง ๆ ว่า VAT ที่ผู้รับเงินเรียกเก็บไม่ต้องนำมาหัก
ตัวอย่างสมมติ บริษัทจ้างเอเจนซีโฆษณาที่จด VAT เอเจนซีเก็บค่าสื่อกับค่าจ้างเป็นยอดเดียว 20,000 บาท บวก VAT
ถ้าเผลอคิด 2% จากยอดรวม VAT จะหักไป 428 บาท เกินไป 28 บาท ส่วนผู้รับเงินที่ไม่ได้จด VAT ใบแจ้งหนี้ไม่มีบรรทัด VAT ก็คิดจากยอดเต็มได้เลย
บิลที่เขียนแค่ยอดรวม VAT ทางที่ชัดที่สุดคือขอให้ผู้รับเงินแยกยอด VAT ให้เห็น ตัวอย่างของกรมก็เป็นบิลที่แยกบรรทัดไว้ อยากเห็นยอดหักกับยอดโอนก่อนจ่าย ลองใส่ตัวเลขในเครื่องคำนวณที่แยก VAT ออกจากฐานหักให้
ดูก่อนว่างานนั้นเป็นการจ้างทำของหรือการขายสินค้า ถ้าเป็นจ้างทำของ ค่าวัสดุหรืออะไหล่ในงานนับรวมเป็นค่าจ้างทั้งก้อน ถ้าเป็นการขายสินค้า ผู้จ่ายไม่ต้องหัก เพราะการจ่ายค่าซื้อสินค้าโดยทั่วไปไม่อยู่ในบังคับหัก ณ ที่จ่าย กรณีศึกษาในเอกสารอบรมของกรมสรรพากรแยกไว้แบบนี้
| งานแบบนี้ | กรมสรรพากรมองเป็น | หัก ณ ที่จ่าย |
|---|---|---|
| รับซ่อมพร้อมเปลี่ยนอะไหล่ | จ้างทำของทั้งก้อน | 3% ของค่าแรงรวมค่าอะไหล่ |
| รับเหมาพร้อมค่าวัสดุ | จ้างทำของ | 3% |
| ขายของพร้อมติดตั้ง แยกราคาค่าติดตั้ง | ขาย และจ้างทำของ | 3% เฉพาะค่าติดตั้ง |
| ขายของพร้อมติดตั้ง ราคาเดียวไม่แยก | ขาย | ไม่ต้องหัก |
| ขายของพร้อมส่ง จะแยกค่าส่งหรือไม่ก็ตาม | ขาย | ไม่ต้องหัก |
| รับจ้างผลิตโดยผู้รับจ้างไม่ได้ผลิตขาย หรือใช้วัสดุของผู้ว่าจ้าง | จ้างทำของ | 3% |
| ผู้รับจ้างเป็นผู้ผลิตขาย และใช้วัสดุของตัวเอง | ขาย | ไม่ต้องหัก |
| เอเจนซีโฆษณาแยกค่าจ้างออกจากค่าสื่อ | ค่าโฆษณาเฉพาะส่วนค่าจ้าง | 2% เฉพาะค่าจ้าง |
| เอเจนซีโฆษณาเก็บค่าสื่อกับค่าจ้างเป็นยอดเดียว | ค่าโฆษณาทั้งก้อน | 2% ทั้งจำนวน |
ตัวอย่างในเอกสารอบรมเป็นบริษัทซ่อมรถที่คิดค่าแรง 500 บาท ค่าอะไหล่ 1,000 บาท และ VAT 105 บาท ค่าแรงกับอะไหล่แยกจากกันไม่ได้ ทั้ง 1,500 บาทจึงเป็นค่าจ้างทำของ หัก 3% เป็นเงิน 45 บาท ไม่หักจาก VAT บิลยอด 1,605 บาทจึงโอนจริง 1,560 บาท
ส่วนเอเจนซีที่แยกค่าสื่อ ตัวเอเจนซีต้องหัก 2% ของค่าสื่อเองตอนจ่ายต่อให้เจ้าของสื่อ
กรณีศึกษาเหล่านี้เป็นแนวที่กรมใช้อธิบายในการอบรม ไม่ใช่ตัวบท ถ้างานของคุณปนหลายอย่างกว่านี้ เล่ารายละเอียดให้เจ้าหน้าที่ 1161 ฟังก่อนจ่าย
นับจากยอดรวมของสัญญา ไม่ได้ดูทีละงวด คำสั่ง ท.ป.4/2528 ให้หักเมื่อสัญญารายหนึ่งมียอดตั้งแต่ 1,000 บาทขึ้นไป ถึงจะแบ่งจ่ายงวดละไม่ถึง 1,000 บาท ทุกงวดก็ต้องหัก ส่วนงานที่ทั้งสัญญาไม่ถึง 1,000 บาท ไม่ต้องหัก
ตัวอย่างสมมติ บริษัทจ้างฟรีแลนซ์ที่ไม่ได้จด VAT เขียนบทความ 3 ชิ้น ค่าจ้างรวม 2,400 บาท ตกลงจ่ายชิ้นละ 800 บาท
ถ้ากรอกยอดงวดเล็ก ๆ ในเครื่องคำนวณของเรา จะเห็นคำเตือนเรื่อง 1,000 บาท แต่ตัวเลขยังขึ้นตามปกติ เพราะเครื่องมือเห็นแค่ยอดที่คุณกรอก ไม่เห็นทั้งสัญญา คนตัดสินว่าต้องหักหรือไม่จึงยังเป็นคุณ
งานที่มีแค่ใบเสนอราคาหรือใบแจ้งหนี้ ไม่มีสัญญาเป็นลายลักษณ์อักษร เรายังไม่พบเอกสารของกรมที่บอกว่าให้นับยอดจากใบไหน ถาม 1161
กฎกระทรวงฉบับที่ 402 (พ.ศ. 2569) ลดอัตรา 5% 3% และ 2% เหลือ 1% ให้เงินที่จ่ายช่วง 1 มกราคม 2569 จนถึง 31 ธันวาคม 2570 แต่ใช้ได้เฉพาะเมื่อผู้จ่ายหักและนำส่งภาษีผ่านระบบ e-Withholding Tax ผู้จ่ายต้องติดต่อขอใช้บริการกับธนาคารที่เข้าร่วมโครงการ แล้วหักและนำส่งเงินภาษีผ่านธนาคารไปพร้อมกับการโอนเงิน ถ้าผู้จ่ายโอนแบบปกติ อัตรายังเป็นตามตารางข้างบน
เงินที่ลดเหลือ 1% ตามกฎกระทรวงฉบับนี้
มูลนิธิหรือสมาคมที่ประกอบกิจการมีรายได้ใช้อัตรา 1% นี้ไม่ได้ทุกข้อ ส่วนค่าขนส่งไม่อยู่ในรายการ อัตราปกติของมันเป็น 1% อยู่แล้ว
ตัวอย่างสมมติ บริษัทเช่าอาคารเดือนละ 15,000 บาท ค่าเช่าอสังหาริมทรัพย์ได้รับยกเว้น VAT จึงคิดจากยอดเต็ม หักแบบปกติ 5% เท่ากับ 750 บาท โอนจริง 14,250 บาท ถ้าผ่าน e-Withholding Tax หักแค่ 150 บาท โอนจริง 14,850 บาท ต่างกันเดือนละ 600 บาท
ถ้าไม่มีกฎกระทรวงฉบับใหม่ต่ออายุ เงินที่จ่ายตั้งแต่ปี 2571 จะกลับไปใช้อัตราในตาราง ส่วนนี้ตรวจกับตัวกฎกระทรวงและประกาศกรมสรรพากร ในเดือนพฤศจิกายน 2569
อยากรู้ว่าบิลใบไหนต้องหักเท่าไรและเหลือยอดโอนจริงเท่าไร เปิดเครื่องคำนวณหัก ณ ที่จ่ายแบบเลือกประเภทเงินที่จ่าย เลือกประเภทให้ตรงกับตารางนี้ ถ้าลูกค้าใช้ระบบ e-Withholding Tax ให้ติ๊กช่องนั้นเพิ่ม เปิดใช้ได้ทันทีโดยไม่ต้องสมัคร และตัวเลขที่กรอกไม่ถูกเก็บไว้ ติดตรงไหนทัก LINE @sotofix หรือโทร 083-716-8798 ถ้าเป็นคำถามภาษีของกิจการคุณเอง โทรถามกรมสรรพากรที่ 1161 จะได้คำตอบตรงกรณีกว่า
ได้ ถ้าลูกค้านำส่งภาษีที่หักผ่าน e-Withholding Tax ซึ่งทำผ่านธนาคาร และจ่ายเงินภายในปี 2569 หรือ 2570 อัตรา 1% ไม่ใช่ตัวเลขที่สองฝ่ายตกลงกันเอง ถ้าลูกค้าโอนแบบปกติ ต้องหักตามอัตราของประเภทเงินนั้น ก่อนส่งราคาจึงควรถามลูกค้าว่าจะหักด้วยวิธีไหน
ไม่อยู่ในข้อ 3% ของค่าบริการ ข้อ 12/1 ของคำสั่งยกเว้นค่าบริการของโรงแรม ค่าบริการของภัตตาคาร และเบี้ยประกันชีวิตไว้ และคำว่าภัตตาคารในคำสั่งรวมกิจการรับจ้างปรุงอาหารหรือเครื่องดื่มด้วย สามรายการนี้ไม่อยู่ในรายการ 1% ของ e-Withholding Tax เช่นกัน บิลที่มีบริการอื่นปนมาและไม่แน่ใจว่าส่วนไหนต้องหัก ถาม 1161
ไม่ต้อง ถ้าผู้ให้เช่าแยกเก็บเป็นรายการต่างหาก กรณีศึกษาในเอกสารอบรมของกรมสรรพากรถือค่าน้ำค่าไฟที่แยกเก็บเป็นการขาย จึงหักเฉพาะค่าเช่า 5% ส่วนเฟอร์นิเจอร์ที่เช่ามาพร้อมห้องหัก 5% เหมือนค่าเช่าอาคาร
ใช้อีกชุดหนึ่ง มูลนิธิหรือสมาคมที่ประกอบกิจการมีรายได้ ค่าเช่า ค่าวิชาชีพอิสระ ค่านายหน้า และค่าลิขสิทธิ์ หัก 10% (ไม่รวมบางแห่งที่รัฐมนตรีประกาศกำหนด) ส่วนข้อของค่าบริการ ค่าจ้างทำของ ค่าขนส่ง และการส่งเสริมการขาย เขียนตัดมูลนิธิกับสมาคมออกไว้ เรายังไม่ได้ตรวจว่ากรณีนั้นใช้อัตราไหน และ 1% ของ e-Withholding Tax ก็ไม่ใช้กับผู้รับกลุ่มนี้ ถ้าต้องจ่ายจริง ถาม 1161 ก่อน
ไม่ได้ทุกกรณี บริษัทต่างประเทศที่มีสำนักงานสาขาตั้งอยู่ถาวรในไทย ค่าจ้างทำของหัก 3% เหมือนบริษัทไทย ถ้าประกอบกิจการในไทยแต่ไม่มีสาขาถาวร ค่าจ้างทำของหัก 5% ถ้าไม่ได้ประกอบกิจการในไทยเลย ผู้จ่ายใช้แบบ ภ.ง.ด.54 ซึ่งเป็นกติกาอีกชุด บางกรณีต้องยื่น ภ.พ.36 ด้วย ค่าโฆษณาที่จ่ายให้แพลตฟอร์มต่างประเทศเราไม่ได้ลงไว้ เพราะยังไม่พบเอกสารทางการที่ตอบตรง
เขียนโดย
อนุชิต ภัทรมงคลชัย ผู้ก่อตั้ง Sotofix สร้างระบบหลังบ้านให้ธุรกิจไทยมากว่า 50 ระบบ และทำเว็บไซต์มากว่า 100 เว็บตั้งแต่ปี 2556 ตลอด 8 ปีที่ผ่านมาดูแลเว็บไซต์และการตลาดออนไลน์ให้บริษัทบัญชีและบริษัทกฎหมายหลายแห่ง จึงรู้ว่าเอกสารแต่ละใบต้องมีอะไรถึงจะใช้ได้จริง ระบบออกเอกสารที่เป็นต้นแบบของเครื่องมือบนเว็บนี้ออกใบเสนอราคา ใบแจ้งหนี้ และใบกำกับภาษีในบริษัทจริงมาแล้วกว่า 500 ฉบับ
